Voleybol kuralları: sayı sistemi, rotasyon ve hatalar

Rally sayı sisteminde her ralli, onu kazanan takıma bir sayı getirir; o takım servis atmış olsun ya da olmasın. Karşılayan takım bir ralliyi kazandığında hem sayıyı alır hem de servisi devralır. Eski servis değişimi sisteminde yalnızca servis atan takım sayı alabiliyordu.

Bir salon seti, en az 2 sayı farkla 25 sayıya ilk ulaşan takım tarafından kazanılır. 24–24'te, bir takım iki sayı öne geçene kadar oyun sürer; yani bir set 26–24 ya da 30–28 bitebilir. Üst sınır yoktur. Maçı üç seti kazanan takım alır. Setler 2–2 eşitse belirleyici beşinci set yine iki sayı farkla 15 sayıya oynanır.

FIVB kural kitabı salon maçları için 5 setin çoğunluğunu koyar. Daha kısa 3 setlik maç gündelik bir seçenektir, ligler kendi formatlarını seçer; bu yüzden ilk servisten önce kendinizinkini anlaşın.

Bir takımın topu fileden aşırmak için üç vuruş hakkı vardır ve bir oyuncu topa üst üste iki kez dokunamaz. Tipik bir ralli pas, set, hücum diye ilerler. Salon voleybolunda blok teması üç vuruştan biri sayılmaz; yani bir bloktan sonra takımın yine üç vuruşu vardır.

• Vücudun her yeri serbesttir, ama top temiz biçimde sekmelidir. Topu yakalamak, tutmak ya da fırlatmak hatadır.
• Tek bir hareketteki birden çok temas bir takımın ilk vuruşunda, örneğin sert vurulmuş bir topu karşılarken, ve blokta serbesttir. Başka yerde, aynı oyuncunun üst üste iki teması çift vuruş hatasıdır.
• Top geçerken fileye değebilir ve fileye sert çarpan top yine üç vuruş içinde oynanabilir.

Topun herhangi bir parçası sahaya, çizgiler dahil, değerse top "içeride"dir. Tamamen çizgilerin dışına düşerse ya da antenlere veya saha dışındaki herhangi bir şeye değerse "dışarıda"dır.

Rotasyon, bir takımın sırayla servis atma düzenidir. Takımın servisi karşı taraftan geri her kazanışında altı oyuncunun hepsi saat yönünde bir pozisyon kayar ve arka sağ pozisyona geçen oyuncu servis atar. Takımın kendi servisinde ralli kazanmaya devam ettiği sürece kimse dönmez.

Pozisyonlar, oyuncular fileye bakarken 1'den 6'ya numaralandırılır; servis atan oyuncu 1 numarada, yani arka sağda durur.

Oyuncular 2 → 1 → 6 → 5 → 4 → 3 → 2 yolunu izler. Ada, Berk, Can, Deniz, Ece ve Funda için bir rotasyon şöyle:

Pozisyon dizilişi (overlap) nedir?

Servis topa vurulduğu anda karşılayan her oyuncu, komşularına göre sıralı durmalıdır: arka sıradakiler önlerindeki ön sıra oyuncusundan fileden daha uzakta, her sıra da kendi soldan sağa düzeninde olmalıdır. Hakemler bunu oyuncuların ayaklarının zemine bastığı yere göre değerlendirir. Servisten sonra herkes istediği yere gidebilir. FIVB'nin 2025–2028 kuralları servis atan takımı servis anında bu kısıttan kurtarır, ama kural setleri farklı olabilir; bu yüzden ligin hangi sürümü kullandığını sor.

Yerinde durmamak bir pozisyon hatası, yanlış sırada servis atmak ise bir rotasyon hatasıdır. İkisi de sayıyı ve servisi rakibe verir.

Servis atan oyuncu topu, 9 m genişliğindeki servis bölgesinin içinde, son çizginin gerisinden oyuna sokar ve hakemin düdüğünden sonra topa vurmak için 8 saniyesi vardır. Topu bir kez at ya da bırak, sonra tek elle ya da kolunun herhangi bir yeriyle vur. Üstten, alttan ve sıçrayarak servis serbesttir.

• Çizginin gerisinde kal. Vuruş anında servis atan oyuncu sahaya, son çizgi dahil, basmamalıdır. Vuruştan sonra saha içine inebilir.
• Servis fileye değebilir ve antenler arasından geçip içeri düşerse yine geçerlidir.
• Servis hatadır; çizgilerin dışına düşerse ya da servis atan takımın bir oyuncusuna değerse.
• Perde yok. Servis atan takım kolları sallayarak, sıçrayarak ya da toplu durarak servis atanı veya topun uçuşunu gizlememelidir.

Servis atan oyuncu takım bir ralli kaybedene kadar servise devam eder, sonra diğer takım döner ve servis atar. İlk servisi birinci sette ve belirleyici beşinci sette yazı tura belirler. Diğer setlerde takımlar ilk servisi sırayla atar.

Bir hata sayıyı rakibe verir; o takım karşılıyorduysa servisi de. Aşağıdakiler, arkalarındaki FIVB kurallarıyla birlikte yeni başlayanların en çok karşılaştığı hatalardır:

• Dört vuruş. Bir takım top geçmeden önce ona dördüncü kez dokunur.
• Çift vuruş. Bir oyuncu topa üst üste iki kez vurur ya da top vücudunun birkaç yerine arka arkaya değer. İstisnalar bir takımın ilk vuruşu ve bloktur.
• Taşıma ya da yakalama. Top sekmek yerine tutulur, taşınır ya da fırlatılır.
• Fileye temas. Bir oyuncu topu oynarken antenler arasında fileye dokunur. Antenlerin dışında fileye ya da direklere dokunmak, oyuna engel olmadığı sürece serbesttir.
• Orta çizgi. Bir ayak tamamen orta çizgiyi geçip karşı sahaya girer. Ayağın bir kısmı çizgide ya da çizginin üzerinde kalıyor ve rakipler engellenmiyorsa ayak geçebilir.
• Fileden uzanma. Bir oyuncu, rakibin hücum vuruşundan önce topa karşı tarafta dokunur. Blok yapan oyuncu, rakip hücum ettikten sonra uzanabilir.
• Arka sıra hücumu. Arka sıradaki bir oyuncu 3 m'lik hücum çizgisinin önünden hücum eder ve topa tamamen filenin üstündeyken vurur.

Plaj voleybolu, 16 × 8 m'lik bir kum sahada takım başına iki oyuncuyla oynanır. Setler 21 sayıya, belirleyici üçüncü set 15'e oynanır ve takımlar her 7 sayıda, belirleyici sette her 5 sayıda taraf değiştirir. Sabit pozisyonlar yoktur ve iki partner sırayla servis atar. File yüksekliği salondakiyle aynıdır: erkeklerde 2,43 m, kadınlarda 2,24 m.

Taraf değişimi toplam skoru kullanır. Takımlar toplamda 7, 14, 21, 28 sayıda vb. yer değiştirir. 21–15 biten bir sette beş değişim olur: 7, 14, 21, 28 ve 35. sayıda.

Parmak ucu kuralı salon oyuncularını şaşırtır. Plajda topu açık, gevşek parmaklarla fileden aşıramazsın. Eklemlerini, kapalı bir yumruğu ya da bir arada tuttuğun sert parmak uçlarını kullan, çünkü FIVB açık elle parmak hareketiyle yapılan bir hücumu hata sayar.

King of the Court ya da queen of the court, bir sahanın alabileceğinden fazla kişiyle oynamanın bir yoludur. Bir taraf kralın sahası, öbürü meydan okuyanların sahasıdır. Takımlar meydan okuyan tarafa sıra bekler ve yalnızca kralın tarafı sayı alabilir. Genellikle gayriresmîdir, ama düzenlenmiş bir etkinlik formatı da olabilir.

Volleyball Ireland bu sürümü, CEV'in (Avrupa Voleybol Konfederasyonu) getirdiği bir format olarak tanımlayarak 2023 plaj etkinliklerinde uyguladı:

• İkişer kişilik takımlar. Her ralliyi meydan okuyanlar servisle başlatır.
• Kralın tarafı ralliyi kazanırsa bir sayı alır ve yerinde kalır. Meydan okuyanların yerini sıradaki takım alır.
• Meydan okuyanlar ralliyi kazanırsa kimse sayı almaz ama takımlar taraf değiştirir.
• Turlar 15 dakika sürer ve her turdan sonra en az sayısı olan takım elenir.

Gündelik bir akşam için bir hedef anlaşın; örneğin 15 sayıya ilk ulaşan kral olsun ya da bir süre sınırı koyun ve her ralli için olağan kuralları kullanın. King of the Court, Flobit'te bir turnuva formatı değil. Daha kalabalık bir grup için round robin ya da gruplu eleme turnuvası herkese adil sayıda maç verir; turnuva formatları rehberi bunları karşılaştırır.

Flobit'in voleybol formatları bu rehberdeki puanlamayı izler. Salon 6v6, 5 ya da 3 setin çoğunluğu olabilir; set 25'e, belirleyici set 15'e oynanır. Plaj 2v2 turnuvalarda mevcut: 21'e oynanan 3 setin çoğunluğu. Canlı skor set set çalışır: ralli bittiğinde her sayıyı ekle, bir hatayı tek dokunuşla geri al. Herkese açık bir canlı sayfa arkadaşlarının maçı izlemesini sağlar. Flobit ücretsizdir; reklam ve abonelik yok.

• Gündelik 6v6. Bir Hızlı maç başlat; 8 karakterli bir kod, bir QR kodu ya da flobit.app/join bağlantısıyla paylaştığın bir lobi. Arkadaşların oyuncu ya da hakem olarak katılır, misafirlerin hesabı olması gerekmez ve ilk servisi yazı tura belirler.
• Dengeli taraflar. Gelen kalabalığı adil takım rehberi ile böl.
• Bir plaj günü ya da kulüp akşamı. Turnuvalar lig (round robin) ya da gruplu eleme olarak, en fazla 20 hakemle yürüyebilir.

Flobit saha ya da salon rezervasyonu yapmaz; yeri tesisin kendisinden ayır. Voleybol sayfası uygulamanın bu spor için yaptığı geri kalan her şeyi anlatır.

Voleybolda rally sayı sistemi nedir?

Voleybolda bir set kaç sayıdır?

Voleybolda rotasyon nasıl yapılır?

Voleybolda kaç vuruş hakkı var?

Plaj voleybolunda kaç sayıda bir taraf değiştirilir?

Voleybolda King of the Court nedir?

Voleybolda fileye dokunmak hata mı?

Bir voleybol takımında kaç oyuncu var ve file kaç metre?